Σφυρής Παναγιώτης

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας
Οικονομολόγος/Εκπαιδευτικός

Πανεπιστημιακά

Προετοιμασία ΑΟΘ

 

 

Media

    Music        Videos          Links

  

Οικονομικά Σταυρόλεξα

 

 

Tag: Έμποροι -Τράπεζες.

Βιβλίο: Εκκλησιαστής

Συγγραφέας: Luther Blisset

Εκδόσεις: Π. Τραυλός 

 

-Αυτό είναι το λιμάνι στο οποίο κυκλοφορούν τα περισσότερα εμπορεύματα απ' όλη την Ευρώπη.

Στεκόμαστε μπροστά σ' ένα μεγάλο εμπορικό πλοίο με τρία κατάρτια. Τ ο πηγαινέλα των φορτοεκφορτωτών στην προκυμαία είναι εντυπωσιακό, με τα σακιά στους ώμους, καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες  για να τα κουβαλήσουν. Ο μόλος είναι κατάμεστος- άνθρωποι που παζαρεύουν ακαταπαύστως, ναυτικοί, στρατολόγοι. Διακρίνω από μακριά μια ισπανική περίπολο και αμέσως τινάζομαι.

-Όχι, όχι, ηρέμησε. Έτσι ερείπιο που κατάντησες, κανείς δεν πρόκειται να σε αναγνωρίσει. Αυτοί δεν είναι τύποι που πάνε γυρεύοντας για μπελάδες. Ζήσε κι άφησε και τους άλλους να ζήσουν είναι το σύνθημά τους. Εσύ στάθηκες άτυχος, γιατί μπλέχτηκες τυχαία σε μια ιστορία αντεκδίκησης. Έλα, προχώρα.

 

Ο Ελουά με οδηγεί μπροστά σ' ένα μικρό περιτοιχισμένο χώρο, με μια ξεθωριασμένη επιγραφή. Δεν μπορώ να τη διαβάσω, δεν έμαθα ποτέ τη γραπτή γλώσσα αυτών των περιοχών.

-Αυτό που βλέπεις είναι ένα πρακτορείο συναλλάγματος. Οι έμποροι μπορούν ν' αλλάξουν τα νομίσματά τους, αγγλικά, σουηδικά και κείνα των γερμανικών πριγκιπάτων, σε φιορίνια ή σε οποιοδήποτε άλλο νόμισμα κυκλοφορεί, ανάλογα με τη χώρα στην οποία θα κάνουν τις δουλειές τους. Το νόμισμα αλλάζει, αλλά το χρήμα είναι πάντα ίδιο. Δεν έχει καμία σημασία ποια μορφή είναι αποτυπωμένη πάνω του.

Μεταφερόμαστε σ' ένα μεγάλο τριώροφο κτήριο. Αυτή τη φορά καταφέρνω να διαβάσω την επιγραφή: ΟΙΚΟΣ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΩΝ.

-Εδώ αποφασίζουν οι έμποροι με ποιες επιχειρήσεις να καταπιαστούν: ποιες απ' αυτές είναι οι πιο συμφέρουσες.

Διαγκωνιζόμαστε για να βγούμε απ' τον πανζουρλισμό, μας περικυκλώνουν από παντού οι γλώσσες και οι διάλεκτοι της κεντρικής Ευρώπης σαν μια εξαίσια ακατάληπτη μελωδία, μια αντίστροφη Βαβέλ όπου οι πάντες φαίνεται να καταλαβαίνουν τους πάντες.

-Βλέπεις εκείνα τα κάρα; Έρχονται από τη Λιέγη. Μεταφέρουν μάλλινα υφάσματα, επεξεργασμένα από τους υφαντουργούς του Κοντρόζ. Τ α στοιβάζουν στα καράβια, τα οποία με τη σειρά τους επανεισάγουν στην Αγγλία το μαλλί που οι έμποροι της Αμβέρσας αγόρασαν από τους Άγγλους κτηνοτρόφους.

-Μα αυτό είναι παράλογο!

Ο Ελουά ξεσπά σ' ένα τρανταχτό γέλιο:

-Όχι, είναι απλώς προσοδοφόρο. Ίσως μια μέρα οι Εγγλέζοι ν' αντιληφθούν πως τους συμφέρει καλύτερα ν' αναπτύξουν κλωστοϋφαντήρια στη χώρα τους, μα προς το παρόν έτσι λειτουργούν τα πράγματα.

Απομακρυνόμαστε από το κανάλι και προχωράμε στο εσωτερικό της πόλης, μέσα από ανήλιαγα στενοσόκακα.

 -Όλος ο μηχανισμός κινείται από το χρήμα. Χωρίς το χρήμα δε θα κουνιόταν ούτε κουνούπι στην Αμβέρσα  και πιθανόν και σ' ολόκληρη την Ευρώπη. Το χρήμα είναι το πραγματικό σύμβολο του Θηρίου.

-Τι θέλεις να πεις;

Σταματάμε κοντά σ' ένα κιόσκι που πουλά λάχανο και καπνιστά λουκάνικα- μας παρασύρει η διαπεραστική μυρωδιά.

-Πώς νομίζεις κατάφερε ο Κάρολος να εκλεγεί αυτοκράτορας το 1519; Πληρώνοντας εξαγόρασε τους πρίγκιπες εκλέκτορες, κάποιος έθεσε στη διάθεσή του πολύ περισσότερα χρήματα από κείνα που τους είχε προσφέρει ο Φραγκίσκος της Γαλλίας. Και ο πόλεμος εναντίον των χωρικών; Κάποιος δάνεισε χρήματα στους Γερμανούς ηγεμόνες για ν' ανασυγκροτήσου, το στρατό τους και έτσι τους νίκησαν. Και πού νομίζεις ότι βρίσκει τα λεφτά ο Κάρολος για τον πόλεμο που διεξάγει στην Ιταλία εναντίον των Γάλλων; Και τα εκστρατευτικά σώματα κατά των  Σαρακηνών πειρατών ποιος τα πληρώνει; Και ποιος τις εχθροπραξίες κατά των Τούρκων στην Ουγγαρία; Μήπως νομίζεις πως οι εδώ έμποροι διαθέτουν τόσο τεράστια ποσά για να εξοπλίζουν τις εμπορικές τους αποστολές; Ούτε κατά διάνοια. Χρήματα, πακτωλοί χρημάτων, που δανείζονται με αντάλλαγμα κάποιο ποσοστό επί των κερδών. Έτσι δουλεύει το πράγμα, φίλε μου.

Την ερώτησή μου την περιμένει εδώ και ώρα.

-Ποιος έχει μια τόσο τεράστια περιουσία;

Κοιτάζει ίσια μπροστά μας,  έπειτα σημαδεύει με το δείκτη του χεριού του το κτήριο απέναντι και μουρμουρίζει:

-Οι τράπεζες.

-Καταλαβαίνεις τώρα πού φωλιάζει ο Αντίχριστος που πολέμησες σ' όλη σου τη ζωή;

-Εκεί μέσα; Δείχνω το επιβλητικό κτήριο που στέκει απέναντί μας.

-Όχι. Στα πορτοφόλια που περνάνε από χέρι σε χέρι. Αγωνίστηκες ενάντια στους ηγεμόνες και τους πλουσίους. Εγώ σου λέω πως δίχως λεφτά δε θα ήταν τίποτα, θα τους είχατε νικήσει εδώ και καιρό. Ωστόσο, υπάρχει πάντα κάποιος τραπεζίτης που τους κρατάει στην εξουσία, χρηματοδοτώντας τα σχέδιά τους.

-Ας υποθέσουμε πως αυτό ισχύει για τις εμπορικές συναλλαγές, μα τι όφελος έχει ένας τραπεζίτης χρηματοδοτώντας έναν πόλεμο κατά των χωρικών;

-Μα θέλει και ρώτημα; Θέλει να επιστρέψουν οι χωρικοί στα κτήματα των αφεντάδων τους, να σκάβουν στα ορυχεία τους.

Από τη στιγμή που θα επιστρέψουν, οι τραπεζίτες θα κερδίσουν ένα σημαντικό ποσό απ' όλα τα παραγόμενα προϊόντα. Βλέπεις, ο Κάρολος Ε' και οι ηγεμόνες είναι μια τάξη παρασίτων που δεν παράγει τίποτα, εντούτοις έχουν μια ακατάσχετη επιθυμία να κα-τασπαταλούν χρήματα: πόλεμοι, Αυλές, παλλακίδες, παιδιά, έφιπποι αγώνες μεταξύ ιπποτών, διπλωματικές αποστολές... Ο μόνος τρόπος για να εξοφλήσουν τα χρέη τους στους τραπεζίτες είναι να τους κάνουν κάποιες παροχές, να τους παραχωρούν την επικαρπία σε ορυχεία, εργοστάσια, εδάφη, σε περιοχές ολόκληρες. Έτσι οι τραπεζίτες γίνονται όλο και πιο πλούσιοι, και οι ισχυροί όλο και πιο εξαρτώμενοι από τα λεφτά τους. Είναι ένας φαύλος κύκλος.

Το πονηρό ύφος του Ελουά δεν αφήνει αμφιβολία πως διασκεδάζει αφάνταστα περιγράφοντάς μου τον κόσμο από τη δική του σκοπιά. Παίρνει ένα καπνιστό λουκάνικο και το φυσάει πριν το δαγκώσει.

Δείχνει την τράπεζα:

-Σίγουρα θα 'χεις ακουστά το όνομα των Φούγκερ της Αυγούστας: οι τραπεζίτες της Αυτοκρατορίας. Δεν υπάρχει κανένα ευρωπαϊκό λιμάνι που να μην έχει κάποιο υποκατάστημά τους. Δεν υπάρχει καμιά εμπορική συναλλαγή στην οποία να μην έχουν έστω και την ελάχιστη συμμετοχή. Οι ντόπιοι έμποροι θα είχαν καταστραφεί χωρίς τα χρήματα που τους διαθέτουν οι Φούγκερ αναλαμβάνοντας τα έξοδα του ταξιδιού τους. Ο Κάρολος Ε' δε θα μετακινούσε ούτε έναν στρατιώτη αν δεν είχε απεριόριστη πίστωση στα χρηματοκιβώτιά τους. Εξάλλου, ο Αυτοκράτορας χρωστάει στους Φούγκερ το στέμμα του, τη νίκη του στον πόλεμο εναντίον της Γαλλίας, τη σταυροφορία κατά των Τούρκων, χάρη σ' αυτούς συντηρεί τις διάφορες εταίρες και παλλακίδες του. Ως αντάλλαγμα για όλα αυτά τους χάρισε την επικαρπία των ορυχείων στην Ουγγαρία και τη Βοημία, την είσπραξη των φόρων στην Καταλωνία, το μονοπώλιο της εξόρυξης μεταλλευμάτων στο Νέο Κόσμο και ποιος ξέρει τι άλλο ακόμα.

Το λουκάνικο δείχνει το κτήριο που ορθώνεται εκεί μπροστά. -Πίστεψέ με, χωρίς τους Φούγκερ και τα λεφτά τους ο Αυτοκράτορας θα είχε καταρρεύσει προ πολλού.

Περιστρέφει το κεφάλι του προς όλες τις κατευθύνσεις.

-Κι όλα αυτά πιθανόν να μην υπήρχαν.

Ξερογλείφει τα δάχτυλά του σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Προχωράω λίγο μέχρι τη μέση του δρόμου, παρατηρώ προσεκτικά το άγνωστο ογκώδες κτήριο, ύστερα κοιτάζω γύρω μου κάπως μπερδεμένος, αντιφατικά συναισθήματα σωρεύονται μέσα μου, θυμός, έκπληξη, ακόμα και ειρωνεία. Σταματώ και με βροντερή φωνή συμπυκνώνω σε μια φράση όλη μου την ένταση:

-Μα γιατί ποτέ κανείς δε μου μίλησε για τις τράπεζες;